น้ำท่วมยังไม่จบ แต่เราดูแลใจตัวเองได้

Woman holding tea beside flooded street; sign reads “น้ำท่วมยังไม่จบ แต่เราดูแลใจตัวเองได้”

…….

เมื่อสถานการณ์ยืดเยื้อ ความเครียดอาจไม่ได้เกิดจากน้ำอย่างเดียว

ช่วงที่มีน้ำท่วม หลายคนต้องรับมือกับเรื่องที่ไม่แน่นอน ทั้งบ้านที่ได้รับผลกระทบ การเดินทาง การทำงาน รายได้ การเรียนของลูก หรือความกังวลเรื่องความปลอดภัยของคนในครอบครัว

แม้แต่คนที่บ้านไม่ได้ถูกน้ำท่วมโดยตรง ก็อาจรู้สึกเครียดได้จากการติดตามข่าวสารและภาพเหตุการณ์ต่าง ๆ บนโซเชียลมีเดียตลอดทั้งวัน

ความเครียดในสถานการณ์แบบนี้เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ และไม่ได้หมายความว่าเราอ่อนแอ

…….

ทำไมยิ่งนาน ยิ่งรู้สึกเหนื่อย?

Woman by rainy window with book and tea; Thai text: “เมื่อสถานการณ์ยืดเยื้อ ใจก็เหนื่อยได้เหมือนกัน”

ในช่วงแรกของเหตุการณ์ เราอาจมีแรงและความกระตือรือร้นในการรับมือกับปัญหา แต่เมื่อสถานการณ์ยืดเยื้อ ร่างกายและสมองต้องอยู่กับความกังวลต่อเนื่อง จึงอาจเริ่มมีอาการ เช่น

  • หงุดหงิดง่าย ใจร้อน หรือร้องไห้ง่าย
  • คิดเรื่องเดิมซ้ำ ๆ หยุดความกังวลได้ยาก
  • นอนหลับยาก หรือตื่นกลางดึก
  • ไม่มีสมาธิ ทำงานหรือเรียนได้ไม่เหมือนเดิม
  • เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง หรือไม่อยากทำอะไร
  • รู้สึกกลัวกับข่าวร้ายที่อาจเกิดขึ้นกับตัวเองหรือครอบครัว

อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นชั่วคราวเมื่อเราต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ควบคุมได้ยาก

…..

1. ติดตามข่าว แต่ไม่จำเป็นต้องติดตามตลอดเวลา

Woman reading a phone beside coffee, with Thai text: รู้ข่าวที่จำเป็น ไม่จำเป็นต้องรู้ทุกข่าว

การรู้ข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะข้อมูลเรื่องเส้นทาง การเดินทาง หรือประกาศจากหน่วยงานต่าง ๆ แต่การเปิดโซเชียลมีเดียและดูข่าวทุกไม่กี่นาที อาจทำให้สมองอยู่ในภาวะ “เตรียมรับอันตราย” ตลอดเวลา

ลองกำหนดช่วงเวลาสำหรับเช็กข่าว เช่น เช้า กลางวัน และเย็น และเลือกติดตามแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือเพียงไม่กี่แหล่ง

เราไม่จำเป็นต้องรู้ทุกเรื่องที่เกิดขึ้น เพื่อที่จะดูแลตัวเองและครอบครัวได้ดี

……

2. แยกสิ่งที่ “ควบคุมได้” กับ “ควบคุมไม่ได้”

ลองถามตัวเองว่า

“เรื่องนี้มีอะไรที่ฉันทำได้ตอนนี้บ้าง?”

เช่น เตรียมยาและของจำเป็น ติดต่อคนในครอบครัว วางแผนการเดินทาง หรือจัดการเรื่องงานที่จำเป็น

ส่วนสิ่งที่เราไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ปริมาณฝน ระดับน้ำ หรือสถานการณ์ในพื้นที่อื่น อาจต้องยอมรับว่าเราไม่สามารถแก้ไขทุกอย่างได้ด้วยตัวเอง

การหันกลับมาให้ความสนใจกับสิ่งที่เราทำได้ จะช่วยลดความรู้สึก helpless หรือรู้สึกว่าทุกอย่างอยู่เหนือการควบคุม

………..

3. พยายามรักษากิจวัตรพื้นฐาน

ในช่วงที่ชีวิตไม่เป็นปกติ เราไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างเหมือนเดิม แต่ควรรักษาพื้นฐานบางอย่างไว้ เช่น

กินให้เป็นเวลา นอนให้เพียงพอ ขยับร่างกาย และพักจากหน้าจอ

โดยเฉพาะการนอน หากเป็นไปได้ควรลดการดูข่าวหรือโซเชียลก่อนเข้านอน เพราะข้อมูลที่กระตุ้นความกังวลอาจทำให้สมองตื่นตัวและหลับยากขึ้น

……

4. สำหรับพ่อแม่ เด็กอาจเครียดโดยไม่พูดออกมา

Parent embracing child by rainy window; Thai text: “เด็กอาจไม่ได้พูดว่าเครียด แต่เขาอาจกำลังบอกเรา ด้วยพฤติกรรม”

เด็กบางคนไม่ได้บอกว่า “หนูเครียด” แต่ความเครียดอาจแสดงออกเป็นการงอแง ติดพ่อแม่มากขึ้น หงุดหงิดง่าย นอนยาก ฝันร้าย ปัสสาวะรดที่นอน หรือไม่อยากไปโรงเรียน

สิ่งที่พ่อแม่ทำได้คือ รับฟังและช่วยให้เด็กรู้สึกปลอดภัย มากกว่าการบอกว่า “อย่ากลัว” หรือ “ไม่มีอะไรหรอก”

อาจพูดง่าย ๆ ว่า

“แม่รู้ว่าช่วงนี้มันน่ากังวลนะ แต่ตอนนี้เราอยู่ด้วยกัน และเราจะช่วยกันดูแลเรื่องที่เราทำได้”

สำหรับเด็กที่มี ADHD, Autism หรือมีปัญหาทางอารมณ์อยู่เดิม การเปลี่ยนแปลงของกิจวัตรอาจส่งผลมากเป็นพิเศษ การรักษากิจวัตรที่คุ้นเคยเท่าที่ทำได้จึงมีความสำคัญ

…..

5. อย่าลืมดูแลตัวเอง แม้กำลังดูแลคนอื่น

ในครอบครัวที่มีเด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษ ผู้ดูแลมักให้ความสำคัญกับทุกคนจนลืมดูแลตัวเอง

แต่การพัก ไม่ได้หมายความว่าเราเห็นแก่ตัว

คนที่ดูแลคนอื่นก็ต้องมีเวลาพัก เพื่อให้ตัวเองมีแรงดูแลคนที่เรารักต่อไป

……


แล้วเมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์?

Two friends talking over coffee at a café table

ความเครียดในช่วงเหตุการณ์รุนแรงเป็นสิ่งที่พบได้ แต่หากอาการ รุนแรงขึ้น ต่อเนื่องจนรบกวนการนอน การทำงาน การเรียน หรือการใช้ชีวิต หรือรู้สึกว่าตัวเองรับมือไม่ไหว ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต

และหากมีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือรู้สึกว่าไม่ปลอดภัย ควรขอความช่วยเหลือจากคนใกล้ชิดและบุคลากรทางการแพทย์โดยเร็ว

เราอาจไม่สามารถทำให้น้ำลดลงได้ในทันที แต่เราสามารถช่วยกันดูแล “ใจ” ของเราและคนที่เรารักในระหว่างที่สถานการณ์กำลังผ่านไปได้

ขอให้ทุกคนปลอดภัย และผ่านช่วงเวลานี้ไปด้วยกันค่ะ


Comments

ใส่ความเห็น